Các món ăn dân dã Việt Nam từ mâm cơm nhà đến quà chiều
Ẩm thực Việt Nam không chỉ nổi tiếng với những món ăn cầu kỳ, sang trọng mà còn gây thương nhớ bởi các món ăn dân dã, mộc mạc và gần gũi trong đời sống hằng ngày. Được chế biến từ những nguyên liệu quen thuộc, không quá cầu kỳ nhưng vẫn đậm đà, hấp dẫn, các món ăn dân dã Việt Nam đã trở thành một phần không thể thiếu trong ký ức của nhiều thế hệ. Hãy cùng khám phá những món ngon bình dị để cảm nhận trọn vẹn hương vị quê nhà và sự phong phú của ẩm thực Việt.
Các món ăn dân dã Việt Nam trong mâm cơm thường ngày
Khi lên thực đơn, bạn có thể chọn bát canh hoặc đĩa rau trước rồi mới tính món mặn. Rau muống dầm sấu hợp với món rang đậm vị. Canh rau tập tàng có vị nhẹ hơn, còn cà bung đủ mềm và đậm để chan cơm.
1. Rau muống luộc và nước rau dầm sấu
Trong bữa cơm mùa hè miền Bắc, rau muống luộc thường được dọn riêng. Phần nước luộc giữ lại để nấu sấu cho mềm, dầm ra rồi nêm vừa miệng. Đĩa rau có thể chấm nước mắm hoặc ăn cùng chút cà muối. Bát nước rau có vị chua dịu, rất hợp khi trên mâm đã có thịt rang hoặc món kho. Nhà thích chua chỉ cần dầm thêm sấu, nhà thích vị nhẹ có thể dầm từng quả rồi nếm. Cùng một bó rau mà có cả món rau lẫn món nước để chan cơm.
2. Cà bung đậu thịt
Cà tím, đậu phụ và thịt ba chỉ là ba nguyên liệu quen thuộc của một nồi cà bung. Cà nấu mềm sẽ thấm nước, đậu phụ rán giữ được miếng khi nấu chung, còn thịt làm nước có vị đậm hơn. Lá tía tô thường được cho vào gần lúc dọn để giữ mùi thơm. Tùy nhà, nồi cà có thể nấu nhiều nước để chan cơm hoặc để nước sánh hơn. Bữa có cà bung chỉ cần thêm một món rau luộc hay dưa leo là đã có đủ hai kiểu ăn, một món mềm nóng và một món giòn nhẹ.
3. Canh rau tập tàng nấu tôm
“Tập tàng” chỉ cách góp nhiều loại rau vào một nồi canh. Có hôm là rau dền, rau ngót và mồng tơi. Hôm khác, người nấu có thể thêm mướp hoặc đổi sang loại rau đang sẵn. Tôm giúp nước canh ngọt hơn, còn mỗi loại rau mang một vị riêng. Khi nấu, phần cuống hoặc rau lâu mềm thường được cho vào trước, lá mềm cho vào sau. Món này hợp với những hôm trong tủ còn mỗi thứ một ít rau và bạn muốn nấu một bát canh để ăn cùng cá kho.
4. Bông điên điển xào tép
Ở miền Tây, bông điên điển có thể dùng để nhúng lẩu, ăn cùng bún hoặc xào với tép đồng. Trong món xào, tép cho vị ngọt, còn bông có chút chát nhẹ và vẫn giữ độ giòn nếu xào vừa tới. Đĩa bông vàng lẫn với tép đỏ có thể ăn ngay cùng cơm nóng. Vì món xào đã có vị riêng, bạn có thể ghép với bát canh rau nêm nhẹ. Nếu có dịp ghé miền Tây vào mùa có bông điên điển, đây là một cách ăn khác với việc chỉ dùng bông để nhúng lẩu.
Xem thêm: Những món ăn nổi tiếng Việt Nam nên thử ít nhất một lần
Món mặn và món rang ăn cùng cơm trắng
Những món trong nhóm này có thể chia thành phần nhỏ để ăn cùng nhiều món trên mâm. Thịt rang ngon ở cạnh xém, cá nục có nước kho để chan, còn mắm chưng và lạc rang chỉ cần một ít cũng đủ làm miếng cơm thêm vị.
5. Thịt ba chỉ rang cháy cạnh
Thịt ba chỉ thái miếng vừa ăn, đảo cho phần mỡ tiết ra và các cạnh vàng lên. Tùy nhà, người nấu nêm nước mắm, chút đường hoặc thêm hành để dậy mùi. Tên món gợi đến phần cạnh xém thơm, còn miếng thịt bên trong vẫn có độ mềm. Khi dọn cơm, đĩa thịt rang rất hợp với rau muống luộc và nước rau dầm sấu. Vị chua nhẹ của bát nước rau giúp bữa ăn dễ chịu hơn khi phần thịt có cả nạc lẫn mỡ.
6. Cá nục kho cà chua
Cà chua nấu mềm cho nước kho có màu đỏ và vị chua dịu. Cá nục thấm nước mắm, tiêu và phần sốt ấy nên có thể ăn với cơm trắng, rau luộc hoặc vài lát dưa leo. Có nhà thích kho đến khi nước hơi sánh để bám quanh cá, có nhà để nhiều nước hơn để chan cơm. Món này cũng dễ ghép với một bát canh rau nêm nhẹ vì nước kho đã khá đậm vị.
7. Lạc rang muối
Lạc rang muối thường chỉ dọn một đĩa nhỏ, nhưng thêm được độ giòn và vị bùi cho mâm cơm. Hạt lạc rang vừa tới có mùi thơm rõ, lớp muối bên ngoài chỉ cần đủ làm nổi vị lạc. Bạn có thể ăn xen vài hạt giữa những miếng rau luộc, đậu hấp hoặc cà bung. Cũng là lạc, khi dùng để rắc lên gỏi, người nấu thường giã dập để dễ trộn và chia đều.
8. Mắm chưng thịt trứng
Mắm chưng kiểu miền Tây có thể dùng mắm cá linh hoặc cá lóc, trộn cùng thịt băm và trứng rồi đem hấp. Một số nhà phết thêm lòng đỏ lên mặt để phần trên có màu vàng. Khi ăn, chỉ cần xắn một miếng nhỏ, dùng cùng cơm nóng và dưa leo hoặc rau luộc. Mắm có vị đậm nên đĩa rau ăn kèm thường để tự nhiên. Nếu bữa đã có mắm chưng, bạn có thể nêm nhạt bát canh để dễ ăn hết cả hai món.
Xem thêm: Những món ăn ngon dễ làm cho bữa cơm hằng ngày
Món cuốn và quà chiều dân dã
Ngoài mâm cơm, món dân dã còn có thể là đĩa gỏi để xúc cùng bánh tráng, con cá nướng để cả bàn tự cuốn hoặc miếng bánh ăn giữa buổi. Những món này ngon theo cách riêng của từng phần ăn kèm, từ bánh tráng nướng đến tương bần và nước cốt dừa.
9. Mít non trộn xứ Quảng
Mít non luộc được xé hoặc thái rồi trộn cùng rau thơm và nước mắm pha. Tùy nhà, đĩa mít có thể thêm tôm, thịt, rau răm và đậu phộng rang. Mít non cho độ mềm hơi dai, đậu phộng tạo vị bùi, còn nước trộn giúp món có vị chua mặn vừa miệng. Một cách ăn quen thuộc là bẻ bánh tráng nướng thành miếng rồi xúc mít. Bánh tráng giòn nên có thể xúc từng miếng khi ăn, nhất là nếu đĩa mít có nhiều nước trộn.
10. Cá lóc nướng trui
Cách nướng trui gắn với món cá lóc ở miền Tây. Cá thường được nướng nguyên con bằng rơm. Khi dọn, phần vảy và da cháy bên ngoài được gỡ bỏ để lấy thịt cá bên trong. Người ăn có thể cuốn cá với bánh tráng, rau thơm, dưa leo, khế chua hoặc chuối chát, rồi chấm nước mắm me. Mỗi người tự chọn lượng rau và nước chấm theo khẩu vị. Vì vậy, một con cá dọn giữa bàn có thể cho nhiều kiểu cuốn, từ chua nhẹ với khế đến đậm hơn với mắm me.
11. Bánh đúc lạc chấm tương
Bánh đúc lạc kiểu miền Bắc làm từ bột gạo, có hạt lạc xen trong miếng bánh. Khi bánh nguội, người bán có thể cắt thành miếng vừa ăn, dọn cùng tương bần. Vị bánh nhẹ, lạc bùi và tương có mùi thơm đặc trưng. Chấm từng miếng sẽ dễ điều chỉnh độ đậm hơn. Đây là loại bánh đúc ăn theo miếng, khác với bánh đúc nóng thường múc ra bát. Nếu đi chợ và gặp cả hai, hãy hỏi loại bánh đúc lạc nếu bạn muốn món có độ chắc và vị bùi của hạt.
12. Chuối nếp nướng chan nước cốt dừa
Chuối chín được bọc nếp, có thể gói bằng lá chuối rồi nướng cho lớp ngoài thơm và hơi xém. Khi dọn, người bán thường cắt chuối thành miếng, chan nước cốt dừa. Có nơi rắc thêm đậu phộng rang. Mỗi miếng có vị ngọt của chuối, độ dẻo của nếp và vị béo của cốt dừa. Nếu mua mang đi một quãng ngắn, bạn có thể xin để riêng cốt dừa rồi rưới khi ăn để dễ điều chỉnh lượng và giữ lớp nếp giòn lâu hơn.
Gợi ý ghép ba mâm cơm dân dã
Bữa cơm ngày có sấu. Ghép thịt ba chỉ rang cháy cạnh với rau muống luộc và bát nước rau dầm sấu. Món rang có vị mặn thơm, còn bát nước rau thêm vị chua để chan cơm. Nếu muốn thêm món, một đĩa nhỏ lạc rang là đủ.
Bữa cơm có món cá kho. Dọn cá nục kho cà chua với canh rau tập tàng. Nước kho để chan từng ít, còn bát canh nấu nhẹ để ăn xen. Có sẵn dưa leo thì thái thêm vài lát, bữa cơm có món giòn mà ít phải sơ chế.
Bữa cơm có mắm chưng. Ăn mắm chưng thịt trứng với cơm trắng và rau luộc. Nếu mua được bông điên điển, có thể xào một đĩa nhỏ với tép. Khi ấy, phần mắm chưng chỉ cần dọn một chén vừa đủ để cả nhà gắp chung.
Xem thêm: Những món ăn ngon ba miền qua 12 đặc sản địa phương
Nấu một bữa cơm từ những gì đang có
Bạn có thể đưa các món ăn dân dã Việt Nam vào bữa cơm bằng một thay đổi nhỏ. Hôm có rau muống thì giữ lại nước luộc để dầm sấu. Hôm có cá nục thì kho thêm cà chua để có nước chan cơm. Có khi chỉ cần đổi món rau hoặc thêm một chén tương chấm bánh đúc là đã có dịp thử một hương vị quen theo cách khác.
